ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ‘ਤੇ ਛੋਟਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਹੀ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਸੰਕਟ ਕਾਫ਼ੀ ਗੰਭੀਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਛੋਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ‘ਚ ਮੌਜੂਦ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਦਮ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਛੋਟ 16 ਮਈ ਤੱਕ ਵਧਾਈ ਗਈ
ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜਰੀ (ਖਜ਼ਾਨਾ) ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਇਹ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੋਂ 16 ਮਈ ਤੱਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਲੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। । ਇਹ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਈਰਾਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਿਛਲੀ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਸ ਛੋਟ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਈਰਾਨ, ਕਿਊਬਾ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਮੁੱਦਾ
ਆਯਾਤ ਲਈ ਇਸ ਛੋਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ‘ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਚਰਚਾ ‘ਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਛੋਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ‘ਚ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ‘ਚ ਵਿਘਨ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਕੱਤਰ ਸਕਾਟ ਬੇਸੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਉਸ ਛੋਟ ਨੂੰ ਰੀਨਿਊ (ਨਵਿਆਉਣ) ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਪਲਾਈ ‘ਚ ਸੰਭਾਵੀ ਵਾਧਾ
ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਕਿਰਿਲ ਦਮਿਤਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਛੋਟ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਰੂਸੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਰਾਹਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ‘ਚ ਅਸਥਾਈ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ‘ਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਇਸ ਸਟ੍ਰੇਟ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਛੋਟਾਂ ਰੂਸ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਜੰਗ ਦੇ ਫੰਡਿੰਗ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਚ ਲਿਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੂਸ ਵਧਾਏਗਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ‘ਚ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਡੇਨਿਸ ਅਲੀਪੋਵ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਏਗਾ, ਜਿਸ ‘ਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ, ਐਲਪੀਜੀ ਤੇ ਐਲਐਨਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਲੀਪੋਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ‘ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਤਰਾ ‘ਚ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਭਾਈਵਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤੱਥ ਜੋ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਹੈ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਇਕਸਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਰਚ ‘ਚ ਕਿੰਨਾ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ?
ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਚ ‘ਚ ਰੂਸੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਐਨਰਜੀ ਐਂਡ ਕਲੀਨ ਏਅਰ (CREA) ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ 1.54 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਮਾਰਚ ‘ਚ 5.8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਾਰਚ ‘ਚ ਰੂਸ ਤੋਂ 371 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕੋਲਾ ਤੇ 196 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ। ਮਾਰਚ 2022 ਤੋਂ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ ਹੈ। 2024 ‘ਚ, ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਖਰੀਦਿਆ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੀ, ਇਸਨੇ ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 44 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦਿਆ।
