ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ 48 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ 48 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਨਮਾਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੱਥੋਂ ਐਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਪੁੱਜੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਇਹ ਵੱਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 3ਡੀ ਗੁੰਬਦ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਜਰਬਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਧਾਰਿਤ ਵਰਚੁਅਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਲੈਬ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੀਰੋ-ਕਾਸਟ (ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਰਚੇ ਵਾਲੇ) ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਡਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਗਤ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸਹਿਕਰਮੀ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਚੋਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ
ਰਵੀ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਕਰਮੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚੀ ਦੇਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਸਵਾਲ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਈਮੇਲ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮਲੋਆ ਕਾਲੋਨੀ ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਡਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕਲੌਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼
ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਗਰਲਜ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਮਾਰਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਲੈਕਚਰਾਰ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਪੁਰਸਕਾਰ-2026 ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਸਰਵਉੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਕਲੌਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਡਾ. ਕੁਮਾਰ ਬੀਤੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਨਿਆ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਰਚੁਅਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਲੈਬ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੀਰੋ-ਕਾਸਟ ਮਾਡਲ
ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਚੁਅਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਲੈਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਬ ਜ਼ਰੀਏ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਿੰਗੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੇ ਜਟਿਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੀਰੋ-ਕਾਸਟ ਸਾਇੰਸ ਮਾਡਲ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਔਖੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਸਰਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ
ਇਸ ਵਰਚੁਅਲ ਲੈਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਵਿਜ਼ੂਅਲਜ਼ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਉਣ।
ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 2020 ‘ਚ ਸਟੇਟ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ
52 ਸਾਲਾ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਦੀ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅਤੇ ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਬੇਮਿਸਾਲ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ‘ਸਟੇਟ ਟੀਚਰ ਐਵਾਰਡ’ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਡਾ. ਕੁਮਾਰ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਾਧੂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾ ਕੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
