ਭਾਰਤ ‘ਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਰਿਊਵੇਨ ਅਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਆਂ ਹਨ।
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ‘ਚ ਸਥਾਪਤ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ‘ਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਰਿਊਵੇਨ ਅਜ਼ਾਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ‘ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਏਐਨਆਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਜ਼ਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਖਿਡਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਕੋਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।”
ਅਮਰੀਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ: ਅਜ਼ਾਰ
ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ “ਕਤਰ ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵਰਗੇ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ” ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਚ ਹਮਾਸ ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮਝੌਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, “ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਲਮੇਲ ‘ਚ ਰਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਸਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ‘ਚ ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।”
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਤੋਂ ਰਾਹਤ: ਰਾਜਦੂਤ ਅਜ਼ਾਰ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਜ਼ਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੋ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਰੁਖ਼ ਹੈ, ਨਾ ਤਾਂ ਭਾਰਤ – ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਈਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬੇਤੁਕੀ ਮੰਗ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।”
ਅਮਰੀਕੀ ਵਫ਼ਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ
ਅਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਚ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਗੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਜੰਗਬੰਦੀ ‘ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਅਜ਼ਾਰ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ “ਦੋ ਹੋਂਦ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ” ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ- ਈਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ “ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ” ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੇਬਨਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ
ਭਾਰਤ ‘ਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਅਜ਼ਾਰ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, “ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਾਂਗੇ।” ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਰੁਖ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਲੇਬਨਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਬੇਰੋਕ ਜਾਰੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਵਾਬ ‘ਚ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ‘ਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ‘ਚ ਪਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਲੇਬਨਾਨ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਮਲੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਪਟੜੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ‘ਚ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਬਨਾਨ ਇਸ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਲੇਬਨਾਨ ‘ਤੇ ਕਈ ਤਿੱਖੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਚ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੈਂਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨੀਆਂ ਨੇ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਲੇਬਨਾਨ ਜੰਗਬੰਦੀ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।”
