ਜੁਲਾਈ 2024 ਦੇ ਬਜਟ’ਚ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ 15% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 6% ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ‘ਤੇ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ (ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ) ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਪਲੈਟੀਨਮ ‘ਤੇ ਹੁਣ ਉੱਚ ਟੈਕਸ ਲੱਗੇਗਾ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਨਵੀਆਂ ਦਰਾਂ ਅੱਜ (13 ਮਈ) ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ‘ਤੇ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ 5% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 10% ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੈੱਸ (AIDC) ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੀਆਂ ਦਰਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਿਸਕੁਟ ਜਾਂ ਇੱਟਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ‘ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁੱਕ, ਪਿੰਨ ਤੇ ਪੇਚਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਕੱਢਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੈਪ ਸਮੱਗਰੀ ‘ਤੇ ਵੀ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਕਿੰਨੀ ਵਧੀ?
ਹੁਣ ਤੱਕ, ਸੋਨੇ ‘ਤੇ 5% ਬੇਸਿਕ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ (BCD) ਤੇ 1% ਸੈੱਸ (AIDC) ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ, ਪਹਿਲਾਂ, ਸੋਨੇ ‘ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੁੱਲ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ 6% ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਕੋਟਾ ਸੀਮਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਯੂਏਈ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ‘ਤੇ ਵੀ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਕੋਟੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਯੂਏਈ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੋਨਾ ਰਿਆਇਤੀ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਦਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜੁਲਾਈ 2024 ਦੇ ਬਜਟ ‘ਚ, ਸੋਨੇ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ 15% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 6% ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਟੌਤੀ ‘ਚ ਬੇਸਿਕ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ (BCD) ਨੂੰ 10% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 5% ਤੇ ਸੈੱਸ (AIDC) ਨੂੰ 5% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 1% ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਆਮ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਦਯੋਗ ਤੱਕ ਅਸਰ
ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ‘ਚ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸਰਾਫਾ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਸੋਨਾ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਹੁਣ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਉਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜੋ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤਾਂ ‘ਚ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਖਪਤਕਾਰ ਭਾਰਤ
ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਖਪਤਕਾਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਪਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ‘ਚ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਇੰਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਖਾਸ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 (FY2025) ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਯਾਤ ਲਗਭਗ 58 ਤੋਂ 60 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਯਾਤ ‘ਚ ਇਹ ਵਾਧਾ 2024 ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। 2024 ‘ਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ‘ਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਇੰਪੋਰਟ ‘ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਹਾਲ ਹੀ ‘ਚ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ‘ਚ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਖਪਤ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੇਟ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਧਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
