ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਰੂਸ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਡਰੋਨ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1 ਜੂਨ, 2025 ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਵੱਲੋਂ ਰੂਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਡਰੋਨ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੂਸੀ ਜਹਾਜ਼ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਪਾਈਡਰਜ਼ ਵੈੱਬ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 117 ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫਸਟ ਪਰਸਨ ਵਿਊ (FPV) ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ FPV ਡਰੋਨ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੇਮ ਚੇਂਜਰ ਕਿਵੇਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ FPV ਡਰੋਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਏ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਲੱਕੜ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦੂਰੋਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਰੋਨ ਉੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਰੂਸੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪੰਜ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸੁਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
FPV ਡਰੋਨ ਕੀ ਹੈ?
ਫਸਟ ਪਰਸਨ ਵਿਊ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕੈਮਰੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਡਰੋਨ ਦੇ ਕੈਮਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਲਾਸ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ਲਾਈਵ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਉਡਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਡਰੋਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰੱਖਿਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ
ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਸੇਫਟੀ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਡਰੋਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਆਪਰੇਟਰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਡਰੋਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਡਰੋਨ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ। ਦਰਅਸਲ, FPV ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੇਂਜ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡਰੋਨ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ FPV ਡਰੋਨ ਦੀ ਰੇਂਜ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਡਰੋਨ ਲੜਾਈ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ
ਇਹ ਡਰੋਨ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਫੜੇ ਬਿਨਾਂ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੜਾਈ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਇੱਕ ਡਰੋਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੇਲੋਡ (ਵਿਸਫੋਟਕ ਆਦਿ) ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ $500 ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਜੰਗੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਔਸਤ ਲਾਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਉਭਰੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੇ FPV ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਫਰੰਟ ਲਾਈਨ ‘ਤੇ ਐਂਟੀ-ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਰੂਸ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੇ ਸਾਧਨ
ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਯੂਕਰੇਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੂਸ ਵਿਰੁੱਧ FPV ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ FPV ਡਰੋਨ ਯੂਕਰੇਨ ਦੁਆਰਾ ਅਮੀਰ ਗੁਆਂਢੀ ਰੂਸ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੇ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਡਰੋਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ
ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਡਰੋਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 2024 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਟੋ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ FPV ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਦੁਆਰਾ ਤਬਾਹ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁੱਲ ਰੂਸੀ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿਰੀ ਡਰੋਨ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਬਣੇ 1,000 FVPs ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੈਚ ਡਿਲੀਵਰ ਕੀਤਾ। ਯੂਕਰੇਨ ਇਸ ਸਾਲ ਹੋਰ ਚਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਅਜਿਹੇ ਡਰੋਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਡਰੋਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿਪ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਸਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਕ ਐਂਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨ ਵਪਾਰਕ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਡੀਜੇਆਈ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਡਰੋਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰਕ ਡਰੋਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰਕ ਡਰੋਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਨ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਹਰੀ ਹੈ।
