ਏਅਰ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡੇਵਲਪਮੈਂਟ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਪਲੱਬਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। Defence Research and Development Organisation (DRDO) ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡੇਵਲਪਮੈਂਟ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Bharat Electronics Limited (BEL) ਵੀ DRDO ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ-ਪਲਸ ਰਾਕੇਟ ਮੋਟਰ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਉਡਾਣ ਟੈਸਟਿੰਗ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੁਸ਼ਾ?
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੁਸ਼ਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ Extended Range Air Defence System (ERADS) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਏਅਰ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਉੱਨਤ S-400 ਅਤੇ S-500 ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ₹21,700 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ, ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਿਆ ਢਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸਦੀ ਮਲਟੀ ਲੇਅਰ ਡਿਫੈਂਸ ਸੱਮਰਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ।
1- M1 ਮਿਜ਼ਾਈਲ: 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਰੇਂਜ, ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ 2- M2 ਮਿਜ਼ਾਈਲ: 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਰੇਂਜ, AESA ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ 3- M3 ਮਿਜ਼ਾਈਲ: 350-400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ+ ਰੇਂਜ, AWACS ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਹਾਈ-ਵੈਲਿਊ ਟਾਰਗੇਟ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ।
ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਿਆ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ, ਜੋ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਣਗੀਆਂ।
ਕਿਉਂ ਹੈ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਅਹਿਮ?
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਸਟੀਲਥ ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟਸ, ਡਰੋਨਾਂ, ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਰਗੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਵਾਈ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕੇਗੀ।
ਤੈਨਾਤੀ ਦੀ ਟਾਈਮਲਾਈਨ
2026: ਫਲਾਈਟ ਟੈਸਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2028: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਤੈਨਾਤੀ 2030: ਪੂਰੀ ਤੈਨਾਤੀ ਦਾ ਟੀਚਾ
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਕਈ ਸਕੁਐਡਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰਣਨੀਤਕ ਫਾਇਦਾ
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੁਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ 2035 ਤੱਕ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਆਕਾਸ਼-ਐਨਜੀ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੁਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੇਮ-ਚੇਂਜਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ ਬਲਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਵੀ ਹੈ।
