ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਉਸ ਦਾ ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਣੇ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਟੈਰਿਫ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖਟਾਸ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਦੌਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇੱਕਪਾਸੜ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟੈਰਿਫ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਸਖ਼ਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਇੰਨੇ ਸਖ਼ਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟੈਰਿਫ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਬਣੇ ਕਠਪੁਤਲੀ
ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਉਸ ਦਾ ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਟੈਂਡ ‘ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਟੈਰਿਫ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਭਾਰਤ
ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਦਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ। ਯੂਕਰੇਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖਰੀਦਦਾ ਰਿਹਾ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਦੀ ਇਹ ਦਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧੀ ਹੈ, ਘਟੀ ਨਹੀਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਕਾਰਨ ਮਾਸਕੋ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਯੂਕਰੇਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਨ ਵੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਸਤਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 68,000 ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਖਰੀਦਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 21.5 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਸ ਦੀ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਇਸ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
BRICS ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਰਾਜ਼
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਵਾਂਗ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸਟੀਫਨ ਮਿਲਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖਰੀਦ ਨੂੰ “ਅਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ” ਕਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਧਦੇ ਚੀਨੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਫੌਜੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵਧਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦੋਸਤ ਰੂਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਅਮਰੀਕੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਵਾਂਗ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ‘ਵਰਤਣਾ’ ਚਾਹੁੰਦਾ
ਨਾਲ ਹੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਖੁਸ਼
ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਇਸ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਣਨੀਤਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਏ।
